NATO Ankara Zirvesi: Trump’tan KAAN’a F110 hediyesi | 2T Savunma & Teknoloji #6
Gündemimiz çok sıcak: NATO Ankara Zirvesi ve Donald Trump’ın getireceği o meşhur hediye paketi: KAAN ’ın F110 motorları! Herkesin merak ettiği “Neden ısrarla Amerikan motoru istiyoruz? Yerli motorlara ne oldu?” sorusunu bugün masaya yatırıyoruz.
Öncesinde harika bir gazetecilik başarısına değinelim. Washington temsilcisi sevgili Yunus Aksoy, Trump’a öyle net bir soru sordu ki, Trump bile şaşırıp “Sen neredensin?” dedi. Bu kaliteli soru, Amerika’nın niyetini direkt birinci ağızdan duymamızı sağladı. Kendisine teşekkür ediyoruz.
KAAN’ın Motoru Yok muydu, Nereden Çıktı Bu F110?
En çok karıştırılan soru: KAAN’ın motoru yok muydu?
Dostlar, KAAN baştan beri Amerikan General Electric üretimi F110 motoruna göre tasarlandı. Yani yeni bir motor seçilmedi; ilk uçuşta da TEİ’nin depolarındaki bu motorlar kullanıldı.
Buradaki asıl mevzu motorun yokluğu değil, seri üretim kriziydi. KAAN’ın seri üretime geçecek ilk modelleri, yani Blok 10 versiyonları için acilen 80 adet sıfır kilometre motor gerekiyordu ve ABD işi yokuşa sürüyordu. İşte Trump’ın “hediye paketi”, bu 80 adet motorun tedarik krizinin çözülmesi demek.
Trump Nasıl Karar Aldı? Kongre Engelleyebilir mi?
Peki, Trump bu kararı nasıl aldı? Cumhurbaşkanı Erdoğan ile görüşmesinin ardından bir jest yapmak istedi ve “Büyük bir hediye çantasıyla gidiyorum” dedi. Reuters’a göre Trump yönetimi, 700 milyon dolar değerindeki 80 adet F110 motorunun satışını onaylayıp Kongre’ye bildirdi.
Peki, Amerikan Kongresi bu satışı engelleyebilir mi? Teknik olarak yavaşlatma yetkisi var ancak Trump, olası itirazları bypass edebilecek ara formüllerle bu kararı getiriyor. Üstelik Ukrayna savaşı ve küresel gerilimlerin tırmandığı bu dönemde Kongre’nin Türkiye’yi tamamen karşısına alması zor. CAATSA gölgesinde bu satış, ilişkilerde yeni bir sayfa açabilir.
F-16 Motorlarını KAAN’da Kullanabilir miyiz?
Gelen bir diğer soru: “F-16’larımızın motorunu söküp KAAN’a takamaz mıyız?”
Evet, aynı motor ailesi: F110-GE-129 serisi. (Hatta çifti F-15’lerde de kullanılıyor). Türkiye, F-16’lar sayesinde bu motorun bakımını dünyada en iyi yapan ülkelerden biri.
Peki, söküp takabilir miyiz? İlk prototipler için bu yapıldı ama seri üretimde imkansız. Çünkü F-16 tek motorlu, KAAN ise çift motorlu bir canavar. 40 uçaklık bir filo için 80 motor gerek. F-16’ları motorsuz bırakamayacağımıza göre, sıfır motor tedariki şart.
Küresel Motor Pazarındaki “Uyanık” Denge
F110, 1980’lerde rakip Pratt & Whitney’in sorunlarına karşı General Electric (GE) tarafından geliştirildi. Burada ABD’nin uyanık bir stratejisi var: Askeri jet motoru yapan bu iki devi sürekli yarıştırır. Birine askeri pazarı verir, diğerini sivil pazarda büyütür. Dönem dönem rol değişimi yaptırarak iki şirketi de küresel tekel olarak korur. Türkiye’de de tarihsel olarak GE’nin ağırlığı çok yüksektir.
Şnu unutmayın: Dünyada uçak yapabilen 10 ülke varsa, motorunu sıfırdan yapabilen ülke sayısı bir elin parmaklarını geçmez. Kimse bu teknolojiyi paylaşmıyor. Benzer bir durum Hindistan’ın Tejas uçağında da yaşandı; ABD, GE motorlarını “vereceğiz” diye onları yıllarca oyaladı. Üstelik pandemi sonrası çip krizi ve Avrupa’nın F-35 sırasına girmesi, küresel motor üretim hatlarını kilitlemiş durumda. Talep çok, üretim yetersiz.
Biz Hangi Motorları Yapıyoruz? TF35000 ve Gizemli GÜÇHAN!
Peki, Amerika’ya bağımlı mı kalacağız? Tabii ki hayır. Türkiye pazarlıkta karşılıklı hamleler yapıyor.
Asul hedefimiz, KAAN’ın ikinci aşamasında, yani Blok 20 versiyonlarında tamamen yerli motora geçmek. TEİ ve TRMotor ortaklığındaki TF35000 projesi tam gaz devam ediyor. Amacımız 2028 yılında kendi motorumuzu KAAN’a entegre etmek.
Ama asıl bomba hamle, SAHA EXPO’da Milli Savunma Bakanlığı (MSB) AR-GE merkezinin vitrine çıkardığı GÜÇHAN motoru oldu. Peki GÜÇHAN niye ortaya çıktı?
-
Devasa Bir Güç: GÜÇHAN, tam 42.000 libre itki gücüne sahip! İstediğimiz F110 motorları ise 29.000 libre. Bu güç bizi dünyada bu sınıfta motor yapabilen 5 süper güçten biri yapıyor.
-
Masadaki Stratejik Koz: ABD ile F110 pazarlığı yaparken bu motoru aniden masaya koyduk ve şu mesajı verdik: “Bize zorluk çıkarırsanız tek alternatifimiz TEİ değil, MSB olarak devasa bir motor prototipini çalıştırdık bile.” İşte bu hamle, Trump’ın hediye paketini kapıp gelmesindeki en büyük tetikleyicilerden biri oldu.
-
Geleceğin Sigortası: GÜÇHAN, ilerleyen yıllarda KAAN’ın art yakıcı açmadan ses hızını aşmasını, yani “supercruise” yapmasını sağlayacak ve ağır insansız platformlarımızın sigortası olacak.
Özetlemek gerekirse; KAAN ve F110 seçimi sadece teknik değil, uluslararası bir satranç hamlesidir. Türkiye, F-16 tecrübesiyle bu motoru ilk aşamada güvenle kullanıp zamandan kazanacak. Ama arkadan gelen TF35000 ve GÜÇHAN projeleriyle, 2028 yılına geldiğimizde tam bağımsız bir altyapıya kavuşacağız.
Trump Ankara’ya bir hediye paketiyle geliyor olabilir ama biz o paketi masadaki kendi gücümüzle, yerli mühendisliğimizle kazandık.
Yorumunuz gönderildi,
onaylandıktan sonra yayımlanacak.