Çin uzay istasyonu 9,7 pK rekoru

9,7 pK rekoru, China Science’ın X paylaşımına ve Çin Bilimler Akademisi’nin (CAS) 6 Kasım 2026 tarihli açıklamasına göre Çin Uzay İstasyonu’nun Tiangong’daki Mengtian laboratuvarında ölçüldü. Ayrıca Science dergisinin 5 Kasım 2026 tarihli First Release makalesi de bu sonucu doğruluyor. Bu, mutlak sıfırın 9,7 trilyonda biri derece üstüne karşılık gelen bir eşdeğer sıcaklık.

CAS’a göre rubidyum atom bulutu serbest bırakıldıktan sonra 7 saniye boyunca izlendi. Örneğin Science özetinde deneyde yaklaşık 20.000 rubidyum-87 atomu kullanıldığı belirtiliyor. Bu nedenle oda sıcaklığına göre yaklaşık 14 mertebe daha soğuk bir noktaya inildiği aktarılıyor.

9,7 pK rekoru ne anlama geliyor?

Buradaki 9,7 pK değeri, atom bulutunun genleşme hızına karşılık gelen eşdeğer sıcaklık; ancak ekipman ya da çevrenin aynı sıcaklığa ulaştığı anlamına gelmiyor. CAS bu nüansı açıkça vurguluyor. Amaç Bose-Einstein yoğuşması ve kuantum gazlarını, yerde mümkün olmayan kadar uzun bir pencerede incelemek.

Neden uzayda yapıldı?

Yerde yerçekimi atom bulutunu aşağı çeker; bu nedenle zayıf tuzakla derin soğutma zorlaşır. CAS’ın aktardığı Wolfgang Ketterle değerlendirmesine göre 7 saniyelik serbest genişleme yerde kabaca 250 metrelik bir düşüşe denk gelir. Ayrıca mikrogravite sayesinde daha zayıf bağlama ve daha uzun gözlem mümkün oluyor.

Tesis Cold Atom Physics Rack (CAPR); “süper buzdolabı” diye de anılıyor. Mengtian ile 2022’de fırlatıldı; proje değerlendirmesi 2011’de başladı. Örneğin yerdeki yaklaşık 20 metreküp ve 10 tonluk sistem, uzayda yaklaşık 0,7 metreküp ve 0,5 tona indirildi.

Bu tesis nasıl çalışıyor?

Yöntem tüm-optik tuzak (all-optical / ODT), buharlaştırmalı soğutma ve adiabatik olmayan genleşme. Ancak mikrogravitede buharlaştırmalı soğutma verimsizleştiği için ekip manyetik gradyan desteği geliştirdi. Çalışmada Peking University, Shanghai Institute of Optics and Fine Mechanics ve CAS’a bağlı Technology and Engineering Center for Space Utilization (CSU) yer aldı. Sonuçlar Science dergisinde yayımlandı.

Türkiye ve okur için neden önemli?

Bu bir tüketici ürünü haberi değil; temel fizik, uzay bilimi ve kuantum araştırması. Türkiye fiyatı veya satış tarihi açıklanmadı. Editoryal açıdan asıl nokta, 9,7 pK rekorunun yanı sıra mikrogravitenin ölçüm penceresini nasıl açtığı. Ayrıca kuantum hata düzeltme tartışmaları için AMD Umbra kuantum platformu haberimize bakabilirsiniz. Popüler bilim yayıncılığı bağlamında TÜBİTAK Bilim ve Teknik’in 60. yılı, uzay altyapısı için ise Hubble ticari bakım haberimiz de ilgili.

Teknik özet

Başlık	Bilgi
Eşdeğer sıcaklık	9,7 pK
Atom sayısı	Yaklaşık 20.000 rubidyum-87
Gözlem süresi	7 saniye
Tesis	Tiangong / Mengtian / CAPR
Yöntem	Tüm-optik tuzak, buharlaştırmalı soğutma, adiabatik olmayan genleşme
Önceki bağlam	~38 pK (mikrogravite manyetik tuzak); ~52 pK (NASA CAL/ISS)
Yayın	Science, 5 Kasım 2026
Basın	CAS, 6 Kasım 2026