2025 Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) giriş belgeleri ÖSYM’nin internet sitesinden erişime açıldı. Adaylar, sınava katılacakları yer bilgisini gösteren sınava giriş belgelerini, T.C. kimlik numaraları ve şifreleriyle ÖSYM’nin Aday İşlemleri Sistemi (https://ais.osym.gov.tr) üzerinden alabiliyor.

ÖSYM’nin açıklamasına göre, 21 Haziran 2025 tarihinde uygulanacak 1. Oturum Temel Yeterlilik Testi (TYT), 22 Haziran 2025 tarihinde uygulanacak 2. Oturum Alan Yeterlilik Testleri (AYT) ve aynı gün yapılacak 3. Oturum Yabancı Dil Testi (YDT) için adayların sınav bina ve salon atamaları tamamlandı.

Sınava giriş belgelerinde adayların hangi bina ve salonda sınava gireceği, oturma düzeni, sınav saati ve fotoğraf gibi bilgiler yer alıyor. Belge üzerinde ayrıca sınav günü uyulması gereken kurallara da yer veriliyor.

TYT ve AYT oturumları sabah saatlerinde, YDT oturumu ise öğleden sonra yapılacak. Sınav günü adayların sınav saatinden önce sınav binasında hazır bulunması gerekiyor. Giriş belgesinin çıktısının sınav günü yanlarında bulundurulması şart.

ÖSYM, adayların sınavla ilgili ayrıntılı bilgilere sınav kılavuzlarından ulaşabileceklerini belirtti.

Nikola Tesla, elektrik mühendisliğinin en vizyoner isimlerinden biriydi. Onlarca devrimsel buluşun arkasındaki beyinken en iddialı projesi hiç tamamlanamadı. Peki tüm dünyaya bedava elektrik sağlayabilecek bu proje neydi?

Tesla’nın Dünya’ya bedava elektrik verecek projesi

1901 yılında Long Island’da inşasına başlanan Wardenclyffe Tower, Tesla’nın en gizemli projelerinden biriydi. 57 metre yüksekliğindeki bu dev kule, sadece kablosuz haberleşme değil aynı zamanda kablosuz elektrik iletimi için tasarlanmıştı. Tesla’nın amacı elektrik enerjisini kablolar olmadan tüm dünyaya ulaştırmaktı.

Tesla, elektrik enerjisinin dünya üzerinden iletilebildiğini savunuyordu. Colorado Springs’teki deneylerinde yeryüzünün elektriksel özelliklerini incelemiş ve dünya’yı dev bir iletken olarak kullanabileceğini düşünmüştü. Bu teoriye göre elektrik santralleri enerjiyi toprağa gönderecek, alıcı cihazlar ise bu enerjiyi havadan toplayacaktı.

Tesla’nın teorisi, Dünya’nın doğal elektriksel rezonansını kullanmaya dayanıyordu. Yeryüzü ve iyonosfer arasındaki elektriksel alanı değiştirerek enerjiyi atmosfer üzerinden çok uzak mesafelere iletebileceğini öne sürüyordu. Bu sistem gerçekleşseydi elektrik direği ve kabloları olmayan bir dünya mümkün olacaktı.

Wardenclyffe projesinin en büyük destekçisi ünlü banker J.P. Morgan’dı. Ancak Morgan kablosuz haberleşme teknolojisi beklerken Tesla kablosuz elektrik üzerinde çalışıyordu. Bu uyumsuzluk ve Tesla’nın projenin maliyetini sürekli artırması nedeniyle finansal destek kesildi. 1906 yılındaki mali kriz sonrası proje tamamen durdu.

Tesla’nın Colorado Springs deneylerinde gerçekten kablosuz elektrik iletimi başardığı kayıtlarda yer alıyor. Laboratuvarının çevresindeki ampulleri kablosuz olarak yakabiliyordu. Ancak bu iletim çok kısa mesafelerde ve düşük güçlerde gerçekleşiyordu. Modern fizik, Tesla’nın büyük ölçekli kablosuz güç iletimi teorilerinin pratikte uygulanamayacağını gösteriyor.

Atmosferdeki enerji kaybı çok yüksek olacağından sistem son derece verimsiz kalırdı. Elektromanyetik dalgalar mesafe arttıkça güçleri azalır ve çevresel etkilere maruz kalır. Tesla’nın önerdiği frekanslar da insan sağlığı için zararlı olacaktı. Ayrıca sistem kontrol edilemez olurdu çünkü herkes ücretsiz elektrik alabilirdi.

Tesla borçlar içinde kaldı ve Wardenclyffe kulesi hiçbir zaman tamamlanamadı. 1917’de kule dinamitlerle yıkıldı. Tesla hayatının geri kalanında bu projenin başarısızlığının acısını yaşadı. Mali zorluklar nedeniyle pek çok yeni fikri laboratuvar ortamında bile test edemedi.

Bugün kablosuz şarj teknolojisi Tesla’nın fikirlerinin mirasını taşıyor. Cep telefonları ve elektrikli araçlar için kablosuz şarj sistemleri geliştirildi. Ancak bunlar kısa mesafeli elektromanyetik indüksiyon kullanıyor ve Tesla’nın vizyonundan çok farklı. MIT ve Stanford gibi üniversiteler uzun mesafeli kablosuz güç iletimi üzerinde çalışıyor ama henüz pratik sonuçlar alınamadı.

Tesla hakkında “bedava enerji” iddiası sıkça dile getirilir. Ancak Tesla hiçbir zaman enerjiyi yoktan var etmeyi amaçlamıyordu. Amacı mevcut enerjiyi kablosuz olarak iletmekti. “FBI tarafından el konulan gizli belgeler” iddiaları da gerçek değil. Tesla’nın kağıtları ölümü sonrası incelendi ancak Dünya’yı değiştirecek gizli teknoloji bulunamadı.

Tesla’nın kablosuz elektrik vizyonu tam olarak gerçekleşmese de modern teknolojiye büyük katkı sağladı. Elektromanyetik dalga teorileri, radyo teknolojisi ve alternatif akım sistemleri onun çalışmalarının ürünü. Wardenclyffe projesi başarısız olsa da bilim dünyasına kablosuz iletişim konusunda önemli perspektif kazandırdı.

Bugünkü Wi-Fi, Bluetooth ve mobil haberleşme teknolojilerinin teorik temelleri Tesla’nın çalışmalarına dayanıyor. Modern enerji araştırmaları Tesla’nın açtığı yolda devam ediyor. Güneş enerjisi uyduları ve uzay tabanlı güç sistemleri üzerindeki çalışmalar, onun kablosuz enerji iletimi fikirlerinin çağdaş versiyonları sayılabilir.

İkinci Dünya Savaşı sırasında Almanya’da geliştirilen bazı teknolojiler, bugün hala günlük yaşamımızın parçası olmaya devam ediyor. Bu teknolojiler savaş koşullarının zorladığı yenilikçi çözümler sonucu ortaya çıktı. Peki bunlar neler?

Jet motoru

Hans von Ohain tarafından geliştirilen jet motoru, ilk olarak 1939’da Heinkel He 178 uçağında kullanıldı. Bu teknoloji bugün tüm ticari havayolu taşımacılığının temelini oluşturuyor. Modern yolcu uçaklarının motorları, bu ilk jet motoru prensiplerinin gelişmiş versiyonları.

Roket

Wernher von Braun’un liderliğindeki ekip tarafından geliştirilen V-2 roketleri, modern uzay araştırmalarının temelini attı. Bu teknoloji savaş sonrası Amerika’ya taşındı ve Apollo programının başarısında önemli rol oynadı. Günümüz uydu fırlatma sistemleri bu erken roket teknolojisinin mirasını taşıyor.

Manyetik bant kaydı

AEG şirketi tarafından geliştirilen manyetik bant teknolojisi, ilk olarak 1935’te ortaya çıktı ancak savaş yıllarında yaygınlaştı. Bu teknoloji, modern ses ve görüntü kayıt sistemlerinin atası sayılır. Günümüzde dijital forma dönüşse de temel prensibi aynı.

Kızılötesi

Alman ordusu tarafından geliştirilen kızılötesi görüş sistemleri, bugün güvenlik kameralarından tıbbi cihazlara kadar geniş yelpazede kullanılıyor. Gece görüş cihazları ve termal kameralar bu teknolojinin doğrudan devamı.

Radar geliştirmeleri

Almanya’da geliştirilen radar teknolojisi iyileştirmeleri, bugün hava trafik kontrolünden hava durumu tahminlerine kadar birçok alanda kullanılıyor. Modern radar sistemleri bu temel teknolojiden evrildi.

Sentetik kauçuk üretimi

Doğal kauçuk kaynaklarına erişim zorluğu nedeniyle geliştirilen sentetik kauçuk teknolojisi, bugün otomobil lastiklerinden ev eşyalarına kadar sayısız üründe kullanılıyor. Modern sentetik kauçuk endüstrisinin temelleri bu dönemde atıldı.

Metadon

Morfin yerine geliştirilen bu ağrı kesici, bugün hala tıpta kullanılıyor. Özellikle kronik ağrı tedavisinde ve madde bağımlılığı tedavilerinde önemli rol oynuyor.

İyon değişimi teknolojisi

Su arıtma için geliştirilen iyon değişimi yöntemi, bugün içme suyu arıtımından endüstriyel proseslere kadar geniş alanda kullanılıyor. Modern su arıtma sistemlerinin temel teknolojilerinden biri.

Elektronik bilgisayar geliştirmeleri

Konrad Zuse’nin Z3 bilgisayarı, modern bilgisayarların öncülerindendi. İkili sayı sistemi ve program kontrolü gibi temel bilgisayar prensipleri bu dönemde geliştirildi.

Fanta

Coca-Cola şirketi malzemelerine erişim zorluğu nedeniyle Almanya’da Fanta geliştirildi. Bugün dünya çapında tüketilen bu içecek, savaş koşullarının yarattığı ihtiyaçtan doğdu.

Bu teknolojilerin çoğu savaş sonrası dönemde Amerika ve diğer ülkelere taşındı. Bilim insanları ve mühendisler farklı ülkelerde çalışmalarını sürdürdü. Bugün kullandığımız pek çok teknoloji, o dönemde atılan temellerin üzerine kuruldu.

Önemli olan nokta bu teknolojilerin günümüzde tamamen farklı amaçlarla ve barışçıl kullanımlarla yaşamımızı kolaylaştırıyor olması. Bilim ve teknolojinin insanlığın hizmetinde olduğu bir çağda yaşıyoruz.

Osmanlı İmparatorluğu, altı asırlık tarihinde sadece askeri gücüyle değil, teknolojik yenilikleriyle de çağının en ileri medeniyetlerinden biri oldu. Günümüzde unutulan pek çok teknolojik alet, Osmanlı saraylarında, medreselerinde ve şehirlerinde günlük yaşamın ayrılmaz parçasıydı. Bu sofistike cihazlar, dönemin bilim insanları ve zanaatkarlarının ne denli ileri seviyede bilgi ve beceriye sahip olduğunu gözler önüne seriyor. Peki bunlar neler?

Osmanlı’nın unutulmuş teknolojik aletleri

Usturlaplar, Osmanlı bilim dünyasının en saygın aletleriydi. Bu pirinç veya gümüşten yapılan dairesel cihazlar, gökyüzünü iki boyutlu düzleme yansıtan karmaşık hesaplama makineleriydi. 16. yüzyılda İstanbul’da yaşayan ünlü gökbilimci Takiyüddin’in atölyesinde üretilen usturlaplar, zamanın en gelişmiş denizcilik aletleriydi. Bu cihazlar sadece gök cisimlerinin konumunu belirlemekle kalmıyor, namaz vakitlerini hesaplıyor, kıble yönünü buluyor ve hatta matematik problemlerini çözüyordu.

Osmanlı usturlapları, Avrupa örneklerinden daha gelişmiş özellikler taşıyordu. Çok katmanlı plakalar düzeni, farklı enlemlerde kullanım imkanı sağlıyordu. Takiyüddin’in geliştirdiği “Zürkaniye” usturlabı, dönemin en karmaşık şekliydi ve 16 farklı matematik işlem gerçekleştirebiliyordu. Bu aletler o kadar değerliydi ki, padişah hediyelerinde Avrupa krallarına gönderiliyordu.

Saat kuleleri, Osmanlı şehirlerinin en önemli teknolojik yapılarındandı. İlk büyük saat kulesi, 1564 yılında Topkapı Sarayı’nda inşa edildi. Bu kuledeki saat mekanizması, ağırlık sistemiyle çalışıyor ve saatte bir kez çan çalıyordu. Bursa’daki Saat Kulesi ise 1905 yılında Sultan II. Abdülhamid döneminde yapıldı ve Avrupa’nın en gelişmiş saat teknolojilerini kullanıyordu.

En etkileyici saat kulesi örneklerinden biri Adana’daydı. 1882 yılında yapılan bu kule, sadece zamanı göstermekle kalmıyor, aynı zamanda hava durumu tahmini yapan barometrik sistemlere sahipti. Kulenin üst katında bulunan rüzgar yönü göstergesi, şehrin ticaret gemileri için meteorolojik bilgi sağlıyordu.

Su saatleri, Osmanlı teknolojisinin en zarif örnekleriydi. Topkapı Sarayı’ndaki Cevher Ağası’nın odalarında bulunan su saati, altın ve gümüş süslemeli bronz gövdesiyle sanat eseri niteliğindeydi. Bu saatler, su akışının düzenli hızını kullanarak zamanı ölçüyordu. En sofistike örnekleri, farklı mevsimler için ayarlanabilen değişken akış sistemlerine sahipti.

İstanbul’daki Ayasofya yakınlarında bulunan atölyelerde üretilen su saatleri sadece zaman ölçmekle kalmıyor, müzik de çalıyordu. İçlerindeki küçük çanlar ve düdükler, belirli saatlerde melodi çıkarıyordu. Bu teknoloji Antik Yunan’dan miras alınmış ancak Osmanlı zanaatkarları tarafından çok daha gelişmiş hale getirilmişti.

Osmanlı saraylarında kendiliğinden hareket eden mekanik figürler bulunuyordu. Bu otomatonlar, saat mekanizmalarına benzer dişli sistemlerle çalışıyordu. Saray ziyaretçilerini etkileyen bu cihazlar Osmanlı zanaatkarlarının mekanik konudaki ustalığını gösteriyordu. Bu hareketli figürler genellikle çeşmeler ve saatlerle birlikte tasarlanıyordu. Belirli zamanlarda harekete geçen figürler hem eğlence hem de teknolojik gösterinin parçasıydı.

Osmanlı topçu tekniği, döneminin en ileri seviyesindeydi. “Şahi Topu” adı verilen büyük çaplı toplar, bronz döküm tekniğinin zirvesiydi. 1453 İstanbul kuşatmasında kullanılan Orban Topu, 635 kilogramlık mermi atabiliyordu. Bu topların namlu içi yivli düzeni, mermilerin daha doğru hedef bulmasını sağlıyordu.

Daha az bilinen ancak etkili bir teknik “Alevli Ok” düzeniydi. Bu özel oklar, uçlarındaki kimyasal karışımla hedefe çarptığında yangın çıkarıyordu. Sekiz değişik kimyasal maddenin karışımından oluşan bu düzen dönemin yakıcı silah tekniği sayılabilir.

Tıbbi aletler konusunda da Osmanlılar çağının ilerisindeydi. Cerrahpaşa’daki bimarhanede kullanılan cerrahi aletler, çelik kalitesi ve insan vücuduna uygun tasarımıyla Avrupa örneklerini geçmişti. Diş çekme aletleri sadece işlevsel değil aynı zamanda sanat eseri niteliğindeydi. Gümüş ve altın kakmalı kerpeten örnekleri, hem ağrıyı azaltıyor hem de hastanın moralini yüksek tutuyordu. Bu aletlerin bazılarında uyuşturucu madde hazneleri bulunuyordu.

Denizcilik aletleri, Osmanlı denizcilik tekniğinin gururu sayılıyordu. Piri Reis’in haritalarında kullanılan pusula düzenekleri, sadece mıknatıslı kuzey değil gerçek kuzey yönünü de gösteriyordu. Bu teknik mıknatıslı sapma hesaplamalarını içeren karmaşık matematik formüllerle çalışıyordu.

“Daire-i Muaddel” adı verilen gemi pusulası, fırtınalı havalarda bile dengeli kalabilen askı düzeniyle donatılmıştı. Kaptanlar bu aletle, dalgalı denizde bile doğru yön bulabiliyordu. Pusulanın üzerindeki 32 yön işareti, günümüz çağdaş pusula düzenekleriyle aynı ilkeyi kullanıyordu.

Deniz derinliği ölçüm aletleri de oldukça gelişmişti. “Şakul” adı verilen bu aletler, sadece derinlik ölçmekle kalmıyor, deniz tabanının toprak türünü de belirleyebiliyordu. Aletin ucundaki özel mum parçası, temas ettiği yüzeyden örnek alıyor ve kaptanlara limanlara yaklaşma konusunda bilgi veriyordu.

Osmanlı şehirlerinin su ihtiyacını karşılayan sistemler, dönemin en gelişmiş mühendislik örnekleriydi. İstanbul’a su getiren bent ve kemelerden oluşan ağ, yüzlerce kilometre uzunluğundaydı. Mimar Sinan’ın tasarladığı su dağıtım sistemleri yerçekimini kullanarak şehrin her yerine eşit basınçta su götürüyordu. Taksim’deki ana dağıtım merkezi, hidrolik mühendisliğinin başarılı örneklerindendi.

Işık bilimi aletleri konusunda da Osmanlılar gelişmiş teknik kullanıyordu. Galata Kulesi’ndeki rasathanede bulunan dürbünler, dönemin en büyük mercekli düzenleriydi. Bu dürbünlerin mercekleri Venedik camından daha kaliteli Bursa camından üretiliyordu.

Bu büyük aynalar hem gökbilim hem de askeri gözetleme amaçlı kullanılıyordu. Özel alaşımdan yapılan metal yüzeylerle güneş ışığını kilometrelerce uzağa yansıtabiliyordu. Bazı örnekleri düşman gemilerini güneş ışığıyla kör etmek için bile kullanılıyordu.

Zaman ölçüm tekniklerinde “Güneş Saati” düzenekleri de oldukça gelişmişti ve Osmanlı camilerinde yaygın olarak kullanılıyordu. Süleymaniye Camisi’nin avlusundaki güneş saati farklı şehirlerin zamanlarını aynı anda gösterebilen gelişmiş bir sistemdi. Gece kullanılan yıldız saatleri ise belirli yıldızların konumlarından yararlanarak zamanı bölümlere ayırıyordu. Bu sistemin hesaplamaları karmaşık matematik bilgisi gerektiriyordu.

Osmanlı coğrafyasında haber iletimi için gelişmiş sistemler kurulmuştu. Tepelerdeki işaret kuleleri, ateş ve duman sinyalleriyle kodlu mesajlar gönderiyordu. Bu sistem sayesinde uzak mesafelere hızlı haber ulaştırılabiliyordu. Posta güvercinleri için özel tasarlanmış koruyucu kutular, kuşların uzun mesafe uçuşlarında hayatta kalmalarını sağlıyordu.

Bu teknik mirası kaydetme konusunda da Osmanlılar titizdi. “Mecmua-ı Tevarih” adlı el yazmaları, teknik buluşları ayrıntılı çizimlerle belgeliyordu. Bu arşivler sayesinde günümüzde kaybolmuş tekniklerin nasıl çalıştığını öğrenebiliyoruz.

Osmanlı’nın teknik mirasının en etkileyici yönü bu cihazların sadece işlevsel değil aynı zamanda güzellik değerine sahip olmasıydı. Her alet, sanatsal bir yaklaşımla tasarlanmış ve üretilmişti. Bu felsefe tekniğin sadece pratik ihtiyaçları karşılamakla kalmayıp hayatı güzelleştirmesi gerektiği inancından kaynaklanıyordu.