DirectX, Windows kullanıcılarının zaman zaman, özellikle oyun tutkunlarının ise sıkça karşısına çıkan bir kavram. Bundan 4 – 5 yıl öncesine kadar yeni çıkan bir oyunu oynayabilmek için DirectX güncelleme işlemini yapmak gerekiyordu. Ancak günümüzde buna gerek kalmadı. Peki, DirectX nedir? Günümüzde DirectX güncelleme işlemine neden gerek kalmadı? Tüm bu soruları cevapladık.
DirectX nedir?
1996 yılında Windows 95 ile hayatımıza giren DirectX, Windows’un oyunlar konusundaki başarısının temelini oluşturuyor. Günümüzde macOS işletim sistemi ile çalışan bilgisayarlarda oldukça güçlü bir donanıma sahip olsa da, söz konusu oyun olduğunda en iyi performansı Windows’un sunduğu ortada.
DirectX’i en basit haliyle anlatmak gerekirse: oyun geliştiricilerin donanımlara erişmesini ve bu sayede oyunlara ince ayar yapmasını sağlıyor. PlayStation veya Xbox gibi bir konsol söz konusu olduğunda oyun geliştiricilerin işleri daha kolay. Zira geliştirdikleri oyunları tek bir donanım için optimize ediyorlar.
Ancak bilgisayar tarafına geçiş yapıldığında binlerce farklı konfigürasyon bulunuyor. DirectX’in kullanışlı olduğu yer tam olarak burası. Oyunlar bilgisayarın donanımı ile doğrudan iletişime geçerek, optimize bir şekilde çalışabiliyor.
Yavaş yavaş teknik tarafa geçiş yapacak olursak: DirectX, ekran kartı, ses kartı ve RAM gibi donanım bileşenlerine düşük düzeyde erişim sağlayan bir uygulama programlama arabimi yani API. DOS günlerinde oyunların ekran kartı ve anakart gibi donanımlara doğrudan erişimi vardı.
Bu durumu tehlikeli bulan Microsoft, Windows 95 ile birlikte bazı donanımlara doğrudan erişimi kısıtladı. Bu oyunlar açısından sorun oluşturduğu için erişimi kolaylaştırmak amacıyla DirectX geliştirildi. Yani bu teknoloji oyunlar ve donanımlar arasında bir köprü görevi görüyor.
DirectX günümüzde oyun geliştiricilere sunulan tek API protokolü değil. Ancak Windows’a özgü olması avantaj sağlıyor. Microsoft, DirectX 12 Ultimate ile PC ve Xbox Series X arasındaki çizgiyi bulanıklaştırarak oyun geliştiricilerin oyunları her platforma göre uyarlamasını çok daha kolay hale getiriyor.
Bu arada tek kullanım alanının oyunlar olmadığını belirtmeliyiz. Kritik bir diğer alanda: yüksek çözünürlüklü videoların oynatılmasını veya düzenlenmesini sağlayan donanım hızlandırma için de DirectX teknolojisinden yararlanılıyor.
DirectX sürümü nasıl öğrenilir?
Microsoft, Windows 7 ve Windows Server 2008 R2 sürümleri ile DirectX 11’i piyasaya sürdü. En güncel işletim sisteminde yani Windows 11 ise DirectX 12 yüklü halde geliyor. 2025 Mayıs itibariyle en son sürüm DirectX 12 Ultimate’dir.
Bilgisayarınıza hangi sürümün yüklü olduğunu öğrenmeniz için yapmanız gereken oldukça basit. Başlat menüsüne veya başlangıç ekranına girdikten sonra dxdiag yazın ve Enter tuşuna basın. Açılan ekranda sistem sekmesinin altında, bilgisayarınızda kurulu sürümü göreceksiniz.
DirectX güncelleme işlemi nasıl yapılır?
Windows’un güncel sürümlerinde herhangi bir dosya indirmenize gerek kalmıyor. Doğrudan Windows Update üzerinden güncelleme yapılabiliyor. Ancak yine de güncelleme ihtiyacı doğduğunda iki farklı yol bulunuyor;
1 – Windows 7 ve Server 2008 R2 sonrasında DirectX güncellemeleri herhangi bir dosya / paket şeklinde sunulmuyor. Bu nedenle Windows 7’den sonra piyasaya sürülen işletim sistemlerinde tek yapmanız gereken güncelleştirmeleri denetlemek.
2 – Windows 7 veya daha eski bir sürümü kullanıyorsunuz, buraya tıklayarak Microsoft’un hazırlamış olduğu En son DirectX sürümünü yükleme sayfasına ulaşabilirsiniz.
