TSK Kullanım Dışı Mühimmatları Geri Dönüştürüyor
Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde faaliyet gösteren Mühimmat Ayırma ve Ayıklama Tesisi’nde (MAAT) kullanım dışı kalan klasik mühimmat, roket, füze ve mayınlar güvenli şekilde ayrıştırılarak imha veya geri kazanım süreçlerinden geçiriliyor.
Kırıkkale’nin Yahşihan ilçesinde bulunan tesis, 216 bin metrekarelik alan üzerine kurulu. Yerleşkede 12 atölye, 17 hizmet binası ve 3 mühimmat deposu bulunuyor. Tesiste, mühimmat ve patlayıcı güvenliği ile iş sağlığı ve güvenliği konusunda eğitimli askeri ve sivil personel görev yapıyor.
Mühimmatlar otomasyonla ayrıştırılıyor
Tesise getirilen mühimmatlar tür ve çaplarına göre farklı atölyelere yönlendiriliyor. 40 milimetreden 600 milimetreye kadar farklı çaplarda mühimmatın işlemden geçirilebildiği tesiste, mühimmatlar otomasyona dayalı güvenlik sistemleri altında sökülüyor.
İşlem sırasında mühimmatlar; tapa, ateşleyici, patlayıcı dolgu ve metal gövde gibi temel bileşenlerine ayrılıyor.
Ayırma atölyelerinde işlem yapılamayan mühimmatlar ise F-50 Su Jeti ile Kesim Atölyesi’ne gönderiliyor. Burada su jetleri, şerit testere ve giyotin pres kullanılarak mühimmat gövdeleri kontrollü şekilde kesiliyor.
Patlayıcıların tahliyesinde insan müdahalesi azaltılıyor
Tesisin dikkat çeken bölümlerinden biri olan F-60 Patlayıcı Tahliye Atölyesi’nde işlemler kontrol odasından uzaktan yönetiliyor.
Mühimmat gövdeleri otomatik konveyörlerle sıcak sulu boşaltma istasyonlarına taşınıyor. Burada patlayıcı maddeler eritilerek mühimmat gövdesinden ayrıştırılıyor.
Tahliye edilen patlayıcılar daha sonra kurutulup şekillendirilerek katı parçacıklara dönüştürülüyor ve otomatik sistemlerle tartılarak paketleniyor. Bu aşamalarda insan müdahalesi bulunmuyor.
İşlem sırasında kullanılan su da arıtma sisteminden geçirilerek yeniden kullanılabiliyor. TNT, B-Terkibi ve amatol içeren mühimmatlar ise durumlarına göre imha ediliyor veya geri kazanım sürecine alınıyor.
Mühimmatın metal parçaları yeniden ekonomiye kazandırılıyor
Patlayıcılarından arındırılan mühimmat gövdeleri son işlem aşamasında biçimleri bozularak ayrıştırılıyor ve presleniyor.
Bu süreç sonunda ortaya çıkan çelik, alüminyum, bakır ve pirinç gibi metaller geri dönüşüme gönderiliyor.
Ahşap malzemelerin uygun olanları ise yeniden değerlendirilerek palet haline getiriliyor. Kimyasal madde emdirilmiş mühimmat sandıkları ise özel fırınlarda çevre mevzuatına uygun şekilde yakılıyor ve ortaya çıkan enerji geri kazanılıyor.
Böylece kullanım dışı mühimmatların yalnızca imha edilmesi yerine, mümkün olan malzemelerin geri kazanılması ve atık miktarının azaltılması hedefleniyor.
Tesis 2007’de kuruldu
Kullanım dışı mühimmatların çevreye zarar vermeden ayrıştırılması amacıyla kurulan tesis 2007 yılında faaliyete geçti.
Daha sonra Milli Savunma Bakanlığı ile NATO Destek ve Tedarik Ajansı (NSPA) arasında imzalanan anlaşma kapsamında modernizasyon çalışmalarına başlandı. ROKETSAN yükleniciliğinde yürütülen modernizasyon projesi 2015’te başladı ve tesis 5 Şubat 2020’de yeniden hizmete alındı. Modernizasyon çalışmaları 2022’de tamamlandı.
Tesis, NSPA’nın yeterlilik çalışmalarının ardından sertifikalandırılırken, Milli Savunma Bakanlığı Kalite Güvence Daire Başkanlığının 2023’teki denetimleri sonucunda AQAP-2110 Kalite Güvence Belgesi de aldı.
Tesiste 2025 yılında ise fabrika ve firma seviyesinde mühimmat ıslah ve bakım faaliyetlerine başlandı.
Yorumunuz gönderildi,
onaylandıktan sonra yayımlanacak.