Uzaydaki çöplüğümüz: Kaç tane bitik roket yörüngede dolanıyor?

Uzayda dolaşan binlerce bitik roket, gezegenimizin çevresinde adeta bir çöplük oluşturmuş durumda. Uzay çöplüğü olarak adlandırılan bu problem, giderek daha fazla dikkat çekiyor ve çözüm arayışları sürüyor. Bu yıl, bir Japon şirketi, yıllardır yörüngede dolanan bir roketin yanına giderek onu inceleyen ilk uyduyu fırlattı. Bu adım, uzay çöplüğü sorununu çözmeye yönelik önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzayda 2.000’den fazla bitik roket çöpü bulunuyor

Şubat ayında, Astroscale adlı Japon şirketi, Rocket Lab fırlatıcısıyla alçak dünya yörüngesine küçük bir uydu gönderdi. Bu uydu, ADRAS-J (Active Debris Removal by Astroscale-Japan) olarak adlandırıldı ve görevi, 15 yıldan fazla süredir yörüngede kontrolsüz bir şekilde dolanan bir Japon roketini incelemekti. Birkaç ay süren takibin ardından, ADRAS-J, H-IIA roketinin üst kademesinin ilk fotoğraflarını çekti. Bu görüntüler, başka bir uzay aracı tarafından uzay çöplüğünün yakından incelenmesini içeren ilk kamuya açık görüntülerdi.

ADRAS-J, H-IIA roketinin etrafında daha karmaşık manevralar gerçekleştirdi. Bu manevralar sırasında uzay aracı, 360 derecelik bir uçuş gerçekleştirmeye çalıştı, ancak bir tutum anomalisini tespit ettikten sonra otomatik olarak iptal etti. Daha sonra mühendisler, sorunun nedenini belirledikten sonra uzay aracını tekrar roketin yanına yaklaştırdı ve iki başarılı uçuş gerçekleştirdi.

Uzay çöplüğünün tehlikeleri ve çözüm yolları

Yörüngede dolanan 2.000’den fazla bitik roketin büyük bir kısmı, alçak dünya yörüngesinde yer alıyor. Bu roketler, görevlerini tamamladıktan sonra kontrolsüz bir şekilde yörüngede dolanmaya devam ediyor ve potansiyel olarak aktif uydulara çarpma riski taşıyorlar. ABD Uzay Komutanlığı’nın verilerine göre, 2019’dan bu yana uzaydaki çöplük miktarı yüzde 76 artarak 44.600 nesneye ulaştı. Bu artış, büyük ölçüde anti-uydu testleri ve arada bir yaşanan patlamalar gibi olaylardan kaynaklanıyor.

Astroscale’in misyonu, uzay çöplüğünün temizlenmesine yönelik teknolojilerin geliştirilmesine katkıda bulunmayı amaçlıyor. Şirket, JAXA (Japonya Uzay Araştırma Ajansı) ile yaptığı ortaklık kapsamında, büyük uzay çöplerinin yörüngeden çıkarılmasını sağlayacak teknolojileri test ediyor. Bu teknolojiler, gelecekte uydu bakım ve yakıt ikmali görevleri için de kullanılabilir. Astroscale, ADRAS-J2 adlı bir sonraki görevinde, H-IIA roketinin aynı üst kademesine kenetlenip, onu atmosfere geri yönlendirmeyi planlıyor.

Ayrıca fırlatma şirketleri de artık daha fazla üst kademeyi görevlerini tamamladıktan sonra yörüngeden çıkarıyor, bu da bırakılan roket kademelerinin sayısının artış hızını yavaşlatıyor.