Devlet Okullarında Yapay Zeka Yasağı Geldi

Ender Öztürk

4 Eylül 2026

Eğitim dünyasında üretken yapay zeka araçlarının yeri tartışılmaya devam ederken, Amerika Birleşik Devletleri’nin en büyük okul bölgesinden radikal bir adım geldi. New York City yönetimi, 2026-2027 eğitim-öğretim yılından itibaren geçerli olmak üzere devlet okullarında 8. sınıfa kadar olan tüm öğrenciler için üretken yapay zeka araçlarının kullanımını bir yıllığına askıya aldı.

Yaklaşık 600 bin öğrenciyi doğrudan etkileyen bu moratoryum, çocukların erken yaşta chatbot’lara bağımlı hale gelmesini önlemeyi ve sınıftaki insan etkileşimini korumayı amaçlıyor.

Kararın Perde Arkası: 600 Bin Öğrenci İçin Bir Yıllık Moratoryum

New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani tarafından duyurulan karar, teknolojinin öğrencilerin gelişimini olumsuz etkileme riskine karşı bir önlem niteliği taşıyor.

Mamdani, atılan bu adımın geleceği doğru inşa etme taahhüdü olduğunu belirterek, teknolojiyi sadece öğrencilere gerçekten fayda sağladığı durumlarda kucaklayacaklarının altını çiziyor. New York Valisi Kathy Hochul da benzer bir yaklaşımla, çocukların ekran kaydırmak ya da tıklamak yerine öğrenmeye ve büyümeye odaklanmalarını istediklerini ifade ediyor.

Yetkililer, problem çözme ve sosyal becerilerin yapay zeka botları yerine öğretmenler ve akranlarla kurulan doğrudan iletişim yoluyla gelişmesi gerektiğini savunuyor.

Bir yıl sürecek yasak boyunca eğitimciler, veliler ve uzmanlardan oluşan geniş katılımlı bir heyet, yapay zekanın çocuk gelişimi üzerindeki etkilerini kapsamlı araştırmalarla masaya yatıracak. Hazırlanacak raporun ardından politikanın kalıcı olup olmayacağına karar verilecek.

Yasak Kapsamı Dışında Kalan Durumlar ve İstisnalar

Alınan karar tüm eğitim kademelerini tek kalemde devre dışı bırakmıyor. Uygulamanın detaylarında belirli esneklikler ve pilot programlar yer alıyor:

• Liseler Muaf Tutuluyor: Karar lise düzeyindeki sınıfları kapsamıyor. Belirli lise sınıflarında denetimli yapay zeka pilot programları sürdürülüyor. Ayrıca tüm lise öğrencilerine yapay zekayı bilinçsizce tüketmelerini önlemek adına yılda iki kez eleştirel düşünme dersleri veriliyor.
• Öğretmenler Kullanabilecek: Öğretmenler, güvenlik standartlarına uymak koşuluyla ders planlama ve idari işler için üretken yapay zeka araçlarından faydalanmaya devam ediyor.
• Özel Eğitim ve Kariyer Programları: Engelli öğrencilerin kullandığı destekleyici teknolojiler, çok dilli öğrenim görenler ve bilgisayar bilimleri dahil mesleki hazırlık programlarındaki öğrenciler yasaktan muaf tutuluyor.
• Ekran Süresi Rehberi: Kararla birlikte okullarda önerilen ekran süreleri de güncellendi. İlkokul öğrencileri için günlük azami 30 dakika, ortaokul öğrencileri için ise 45 dakika ekran süresi tavsiye ediliyor.

Yapay Zekanın Çocuklar Üzerindeki Etkisi ve Küresel Tepkiler

New York’taki bu kısıtlama kararı, velilerin ve sendikaların artan endişelerinin ardından geldi. New York Öğretmenler Federasyonu (UFT) Başkanı Michael Mulgrew, velilerin yapay zeka konusunda tedirgin olduğunu ve çocuklarını koruma reflekslerinin son derece haklı olduğunu belirtiyor. Şehir Konseyi üyelerinin yarısından fazlasının da bu yönde çağrı yapması, sürecin hızlanmasında kritik rol oynuyor.

Küresel ölçeğe bakıldığında New York bu endişeleri taşıyan tek bölge değil. Daha önce Norveç benzer adımlar atarken, İtalya 14 yaş altındaki çocukların bu araçları kullanabilmesi için ebeveyn onayını şart koşan yasal düzenlemeleri yürürlüğe koydu. ABD Kongresi’nde ise teknoloji şirketlerine yaş doğrulama zorunluluğu getiren ve reşit olmayanlara chatbot sunulmasını kısıtlayan yasa tasarıları tartışılıyor. Teknoloji devleri eğitim pazarında yapay zekayı vazgeçilmez bir unsur olarak konumlandırmaya çalışsa da, karar vericilerin erken yaşta teknolojiye karşı temkinli yaklaşımı giderek güçleniyor.