Yeni kıdem tazminatı

Faydalı olması açısında linkinsankaynaklari sitesinde yer alan Mert Nayır'ın yazsını paylaşıyorum,

----------------------

Şehir Efsanesi Kıdem Tazminatları…
Yaklaşık üç aydır gündemden düşmeyen bir konu, kıdem tazminatı fonu…

Her gün sizlerden gelen onlarca soru, işverenlerin bekleyişi, emekçinin her zaman aklının bir köşesinde tuttuğu yılların alın teri…

Özellikle kazanılmış hakların elden gideceği korkusu, kıdem tazminatı oranın düşürüleceği, kıdem tazminatı alma şartları, konut edindirme yardımlarının (KEY Ödemeleri) yaklaşık üç senedir hak sahiplerine geri ödenememesi, fona dair endişeleri her geçen gün arttırmaktadır.

Konu hakkında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Faruk Çelik tarafından değil, yetkisiz bakanlıklar tarafından yapılan açıklamalar, çalışan kesimin fona karşı kuşkulu gözlerle bakmasına neden olurken kafalarda ister istemez karışmaktadır.

“Kıdem Tazminatının İşçinin Bireysel Hesabına Yatırılması Hakkında Kanun” halen taslak halindedir. Ancak taslak üzerinde sorularınızı biraz olsun aydınlatabilmek için kıdem tazminatı konusunun ayrıntılarını anlatmaya çalışacağım.

KIDEM TAZMİNATLARI İŞÇİLERİN BİREYSEL HESAPLARINA YATACAK
Kanunun yürürlüğe girmesi halinde yeni bir merkez oluşturulacak. İşverenlerin yatıracağı kıdem fonları Emeklilik Gözetim merkezinde toplanacak.

İşverenler kıdem primlerini takip eden ayın sonuna kadar Emeklilik Gözetim Merkezinde şirket adına açılacak hesaba yatıracak. Bu hesaplardaki tutarlar Emeklilik Gözetim Merkezi aracılığıyla işveren tarafından fon yönetimi için seçilecek şirkete aktarılacak.

Kıdem primlerinin yatırılacağı şirketin seçimi işveren, bu primlerin değerlendirileceği fonların yatırım araçlarının seçimi işçi tarafından yapılacak.

İşverenler ait olduğu dönemde yatıramadıkları kıdem primini sonraki dönemlerde yatırabilecekler. Geç ödenen primlere, ilgili oldukları döneme ait nema farkları da dahil edilecek.

KIDEM FONLARI BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİ GİBİ OLACAK
Bireysel kıdem hesabındaki birikimlerin hangi yatırım araçlarında değerlendirileceğine işçi karar verecek. İşçinin, bu yönde bir tercih beyan etmemesi halinde söz konusu birikimler, asgari yüzde kırk oranında Hazine Müsteşarlığınca ihraç edilen kamu borçlanma araçları veya kira sertifikalarını içeren bir fonda değerlendirilecek.

KIDEM TAZMİNATI FONLARI İNTERNETTEN GÖRÜLEBİLECEK
Çalışanlar, adlarına tahakkuk eden ve tahsil edilen kıdem primleri ile ilgili bilgileri fonların yürütüleceği şirket vasıtasıyla her an kontrol etme hakkına-sahip olacak. İşçiler düzenli olarak, internet üzerinden Bireysel Kıdem Hesabına yatırılan tutarları, işverenlerin ödeme yapıp yapmadığını ve yatırım araçlarından elde edilen tutarı görebilecekler.

İŞÇİNİN İŞ DEĞİŞTİRMESİ VEYA BİRKAÇ YERDE ÇALIŞMASI HALİNDE

İşçi, iş değiştirmesi halinde bireysel kıdem hesaplarının birleştirilmesini talep edebilecek. Şirket, usulüne uygun olarak yapılan talebin kendisine ulaştığı tarihten itibaren en geç on iş günü içinde birleştirme işlemini tamamlayacak.

İşçinin 4857 sayılı Kanunun ilgili maddeleri kapsamında aynı anda farklı işverenler yanında çalışması halinde, işçinin kıdem primleri ve bunlara ilişkin getirileri her çalışma için ayrı bireysel hesaplarda takip edilecek.

Yasanın yürürlüğe girmesi halinde, işçi bir gün dahi çalışsa buna ilişkin kıdem tazminatı hakkı olacak. Mevcut yasada kıdem tazminatı almak için en az 1 yılı doldurma şartı aranmaktadır.

KIdeM TAVANI İKİ KATINA ÇIKIYOR
İşverenler, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında her işçi için hazırlanan prim ve hizmet belgesinde, işçinin prime esas aylık brüt kazancının yüzde dördünü (%4) kıdem primi olarak ayrıca bildirecekler.

İşverenler, prim yükümlülükleri nedeniyle işçilerin ücretlerinden herhangi bir indirim veya kesinti yapamayacak.

Yapılacak bu düzenleme ile işçilerin 2012 Temmuz ayından itibaren 3.033,98 TL olarak belirlenen kıdem tazminatı tavanı 6.113,40 TL üzerinden ödenecek. Böylece kıdem tazminatı tavanı 2 kat artmış olacak.

KIDEM TAZMİNATINA KİMLER HAK KAZANACAK?
1) Bireysel kıdem hesabından para çekme haklarını ilk kez kullanırken, Kanun kapsamında on beş yıl sigortalılık süresini doldurmaları ve adlarına 3600 prim ödeme gün sayısı tahakkuk ettirilenler.
2) Bireysel kıdem hesabından para çekme haklarını ikinci ve sonraki kullanmalarında ise son kullanımdan sonra bu Kanuna göre adlarına 1800 prim ödeme gün sayısı tahakkuk ettirilenler.
3) Konut edinmeleri, şartıyla bireysel kıdem hesabında biriken tutarın yarısını(%50) çekmeye hak kazanacaklar.

Bağlı oldukları kurum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik, malullük aylığı bağlanması yahut toptan ödeme almaları halinde, bireysel kıdem hesabında biriken tutarın tamamını çekebilecekler.

İşçinin ölümü halinde kanuni mirasçıları bireysel kıdem hesabında biriken tutarın tamamını çekmeye hak kazanacak. İşçinin veya kanuni mirasçılarının gerekli şartları sağladıklarını içeren bilgi ve belgelerle birlikte, adına bireysel kıdem hesabı açılmış olan şirkete yazılı olarak başvurması halinde 9′uncu maddeye göre hak kazanılan tutar başvurunun şirkete ulaştığı tarihten itibaren on beş iş günü içinde ilgiliye ödenecek.

İŞSİZLİK PRİMİ DÜŞÜYOR
Kıdem tazminatının işveren üzerindeki mali yüklerden birisini oluşturan işsizlik sigortası fonu oranları düşürülecek. İşçinin SGK prim matrahı üzerinden yüzde bir sigortalı, binde beş işveren ve binde beş devlet payı alınacak. İsteğe bağlı sigortalılardan işsizlik sigortası primini ödeyenlerden ise yüzde bir buçuk olacak.
ESKİ HAKLAR NE OLACAK?
Bu Kanunun yürürlük tarihinden önce iş sözleşmesi ile çalışanların kıdem tazminatlarına ilişkin hususlarda 1475 sayılı İş Kanunun 14′üncü maddesi, 854 sayılı Kanunun 20′nci maddesi veya 5953 sayılı Kanunun 6′ncı maddesi hükümleri geçerli olacak. Diğer bir deyişle kıdem tazminatında eski haklar için yine eski mevzuat geçerli olacak. Çalışanlar eski haklarını;
- İşçinin ölümü,
- İş sözleşmesinin işçi tarafından 4857/24 uyarınca feshi,
- İş sözleşmesinin işveren tarafından 4857/25-II hariç herhangi bir nedenle feshi,
- İş sözleşmesinin muvazzaf askerlik sebebiyle feshi,
- Emeklilik
- Evlilik (Kadın işçi için)
- Yaş dışında sigortalılık süresi ve prim gününü tamamlama (15 yıl 3600 günü doldurma)
şartlarıyla alabilecek.

Ancak çalışanlara eski haklarla ilgili olarak, işverenleri ile yapacaklarısözleşme ile Kanunun yürürlük tarihinden önceki döneme ait kıdem tazminatının işçi tarafından bireysel kıdem hesabına dâhil edilebileceği düzenlenmiştir.İşçinin bireysel kıdem hesabına dâhil olmadan önceki hizmet süresi bu Kanunun prim ödeme gün sayılarının hesabında dikkate alınacaktır.