Yapay zeka iş başvurularını nasıl değerlendiriyor?

Süleyman Kelle

12 Şubat 2021

Gelişen teknolojiyle beraber yapay zeka da ciddi ilerlemeler kaydediyor. Geçmişte insanlar tarafından yapılan pek çok iş, günümüzde yapay zeka aracılığı ile kolayca yapılabiliyor. Bunlardan bir tanesi de işe alım süreci. Yapay zeka işe alım sürecinde nasıl bir rol oynuyor?

Yapay zeka iş başvurularında insanların yerini alabilir mi?

İş başvurularında geçtiğimiz 10 yıldır yapay zeka kullanılsa da pandeminin getirmiş olduğu zorluklarla beraber günümüzde çok daha aktif bir şekilde tercih edilmeye başlandı.

BBC İş Dünyası Muhabiri Andrea Murad, girmiş olduğu iş mülakatında tecrübelerini şu şekilde aktardı: “Açıkçası, başvurumun bir insan tarafından değil de bir bilgisayar tarafından değerlendirildiğini bilmek biraz stresliydi.” Profesyonel bir gazeteci olan Murad, işe alım sürecenin ilk adımında yapay zekanın kendisine bir dizi oyun oynattığını belirtti. İki kutudaki noktaların sayısını hızlıca saymak, para kazanmak için bir balonu patlatmadan şişirmek ve duyguları yüz ifadeleriyle eşleştirmek gibi oyunlar oynayan muhabir; “Bir yapay zeka yazılımı kişiliğimi değerlendirdi. Hiçbir insanın sonucuna karışamadığı bu değerlendirme sonucunda da testi ya geçtim ya da kaldım.” ifadelerini kullandı.

Muhabirin girmiş olduğu test, Pymetrics adlı New York merkezli bir firma tarafından üretildi. Firma, testin amacının kişiliğinizin ve zekanızın çeşitli yönlerini, sorunlarla nasıl başa çıktığınızı ve risk yönetimini nasıl yaptığınızı ölçmek adına tasarlandığını belirtiyor. Global şirketlerde ön eleme olarak kullanılan bu testi geçtiğiniz zaman insan kaynaklarından biriyle görüşebiliyorsunuz. Pymetrics’in kurucusu Frida Polli, yapay zeka uygulamasının şirketler için daha sağlıklı ve geniş bir başvuru havuzu oluşturmak olduğunu ifade ediyor. Bir başka “işe alım yazılım” üreticisi olan HireVue ise adayların “ben” yerine “biz” kelimesini kullanıp kullanmadığına dikkat ederek eleme yapıyor. Bu şekilde kimin takım çalışmasına yatkın olup kimin olmadığını ayırt edebiliyorlar.

Eksileri neler?

Pek çok kişi tarafsız bir tutum sergilediğini düşünerek yapay zekanın iş başvurularını değerlendirmesinde bir sakınca görmüyor fakat belli bir kesim de ciddi dezavantajları olduğunu iddia ediyor. İş psikoloğu Pearn Kandola; yazılımların, adayların özellikle aksanlı konuştuğu zaman ne söylediklerini tam olarak algılayamadığını ve bununda çeşitli sorunlara neden olduğunu söylüyor.

Oxford Üniversitesi’nde yapay zeka alanında çalışmalar sürdüren Prof. Sandra Wachter ise yapay zekanın eski verileri inceleyerek analiz yaptığını, bu durumun da kadınlar için büyük bir eksi olduğunu ifade ediyor. “İşe alımlarda sahip olduğunuz veriler, geçmiş başarılı adaylara bakmaktır. Geçmişteki tepe kadrolarınız kimlerdi, geçmişte Oxford profesörleri kimlerdi? Bu durumlarda algoritmalar hep daha fazla erkek seçecektir.” şeklinde de fikrini destekliyor.