Oktan sayısı, benzin veya diğer yakıtların sıkıştırma oranına ne kadar dayanıklı olduğunu gösteren bir ölçü birimidir. Teknik olarak motor içindeki hava-yakıt karışımının sıkıştırılması sırasında yakıtın kendiliğinden tutuşmadan ne kadar basınca dayanabileceğini belirtiyor.
Yakıtın kalitesini belirlemede önemli bir faktör olarak kabul edilir. Çünkü motorun sıkıştırma sürecinde istenmeyen patlamaları (ön ateşleme) engeller. Benzin motorları, yakıtın sıkıştırılmasının ardından buji yardımıyla ateşlenir. Ancak eğer yakıtın oktan değeri motorun sıkıştırma oranına uygun değilse yakıt daha erken ateş alabilir ve motorun performansı düşebilir.
Dolayısıyla farklı motorlar farklı oktan değerlerine ihtiyaç duyar. Örneğin yüksek sıkıştırma oranına sahip motorlar yüksek oktanlı yakıtlara ihtiyaç duyarken, düşük sıkıştırma oranlı motorlar daha düşük oktanlı yakıtlarla sorunsuz çalışabilir.
Motor üreticileri genellikle hangi yakıtın en uygun olduğunu belirler ve bu nedenle araç sahipleri motorlarının özelliklerine göre yakıt seçmelidir. Oktan sayısının yeterli olmadığı durumlarda motor hasar görebilir. Bu da uzun vadede onarım masraflarına yol açabilir.
Yüksek oktan benzin neden önemli?
Yüksek oktanlı benzin özellikle yüksek performanslı ve turboşarjlı motorlar için kritik öneme sahip. Yüksek sıkıştırma oranına sahip motorlarda daha fazla güç üretmek için hava-yakıt karışımı yüksek basınç altında sıkıştırılır.
Bu durum yakıtın patlama riskini artırır ve ön ateşleme adı verilen istenmeyen patlamalara yol açabilir. Yüksek oktanlı benzin de bu tür patlamaları önlemek için tasarlanmıştır. Böylece motor en yüksek performans seviyesinde çalışabilir. Özellikle spor arabalar ve yüksek performanslı araçlar için önerilen yakıt türü genellikle yüksek oktanlı benzindir.
Bakan, yeni Togg T10F’i test etti!
Togg, önümüzdeki yıl sedan sınıfında yeni bir model ile karşımıza çıkacak. Bugün de bakan tarafından test edildi.Tabii yüksek oktan sadece motor performansını artırmakla kalmaz. Aynı zamanda motorun verimliliğini de maksimize eder. Yani motorun daha fazla güç üretmesini sağlarken aynı zamanda yakıt tüketimini de optimize eder.
Bu da sürücüler için hem performans artışı hem de yakıt ekonomisi anlamına gelir. Ayrıca yüksek oktanlı benzin ayrıca motorun daha temiz çalışmasını sağlar. Çünkü daha iyi yanma özelliğine sahip olduğu için egzoz emisyonlarını da düşürür. Dolayısıyla çevreye olan olumsuz etkileri de düşük oktanlı benzine göre daha azdır.
Düşük oktan benzin daha mı kötü?
Düşük oktanlı benzin daha düşük sıkıştırma oranına sahip motorlar için idealdir. Bu motorlar daha az sıkıştırma gücü gerektirdiği için düşük oktanlı yakıtla da sorunsuz çalışabilir. Özellikle eski model araçlarda ve düşük performanslı motorlarda düşük oktanlı benzin yaygın olarak kullanılır.
Bu tip yakıtlar yüksek oktanlı yakıtlara kıyasla genellikle daha ucuzdur ve bu nedenle düşük maliyetli bir alternatif olurlar. Ancak düşük oktanlı benzin modern yüksek performanslı motorlarda kullanılmaya çalışıldığında ciddi sorunlara yol açabilir. Yakıtın motor içinde zamanından önce patlaması motorun performansını düşürebilir ve yakıt tüketimini artırabilir. Yani ucuza kaçtık sandığımız şey bize pahalıya patlayabilir.
Öte yandan düşük oktan yakıt kullanmanın avantajları da vardır. Eğer motorunuz düşük sıkıştırma oranına sahipse yüksek oktanlı benzin kullanmanız gereksiz olacaktır. Zira yüksek oktanlı yakıt sadece motorun gereksinimleriyle uyumlu olduğunda faydalıdır.
Yani düşük oktanlı benzin doğru motorla kullanıldığında herhangi bir performans sorunu yaşatmaz ve maliyet açısından daha avantajlı olabilir. Dolayısıyla düşük performanslı motorlarda yüksek oktan kullanmak hem gereksiz hem de maliyetli olabilir.
Oktan değerinin performansa etkisi var mı?
Üreticiler, araçlarının tam performans kapasitesine ulaşabilmesi için genellikle yüksek oktanlı yakıt kullanımı önerir. Bu durum özellikle yüksek sıkıştırma oranına sahip motorlarda geçerlidir. Yüksek sıkıştırma, motorun daha fazla güç üretmesine olanak tanır ve bu süreçte yakıtın yüksek dayanıklılığa sahip olması gerekir.
Bu yüzden yüksek oktan motorun verimli çalışmasını sağlamak için gereklidir. Yüksek performanslı motorlar da yüksek oktanlı benzin kullanıldığında daha fazla güç üretir, daha az yakıt tüketir ve genel olarak daha stabil bir performans sergiler.
Bunun yanı sıra yüksek oktanlı yakıtlar motorun daha temiz çalışmasına katkıda bulunur. Yakıtın daha etkin bir şekilde yanması, motorda birikinti oluşumunu ve karbon kalıntılarını azaltır. Bu da motorun uzun ömürlü olmasına yardımcı olur ve motor bakım ihtiyacını azaltır. Özellikle yüksek performanslı araçlarda yüksek oktanlı yakıt kullanımı hem performansı artırır hem de motorun sağlıklı kalmasına katkıda bulunur.
Türkiye’de yüksek oktan benzin bulunabilir mi?
Türkiye’de en yaygın yakıt türü 95 oktan benzindir. Bu da hemen hemen tüm akaryakıt istasyonlarında standart olarak sunulan bir yakıttır. Ancak daha yüksek performans talep eden sürücüler için Türkiye’de bazı akaryakıt şirketleri 97, 98 hatta bazı bölgelerde 100 oktan yakıt sunuyor. Özellikle BP, Shell ve Total gibi uluslararası markalar, performans araçlarına sahip sürücüler için daha yüksek oktanlı yakıt seçenekleri sunuyor.
Yüksek oktanlı yakıtlar daha pahalı olmakla birlikte özellikle spor araç sahipleri ve yüksek performanslı motor kullanıcıları tarafından tercih ediliyor. Türkiye’de de büyük şehirlerde bu tür yakıtları bulmak daha kolay. Ancak kırsal bölgelerde bu tür yakıt seçeneklerine ulaşmak oldukça zor.
Yüksek oktanlı benzin motorun verimli çalışmasını sağladığı için uzun vadede motorun ömrünü uzatabilir ve bakım masraflarını azaltabilir. Bu nedenle performans arayan sürücüler için bu yatırım oldukça değerli. Zira daha uygun fiyatlı diye aracınıza tavsiye edilen 97 veya daha yüksek oktan benzin yerine 95 oktan koyarsanız orta-uzun vadede birçok sorunla karşılaşabilirsiniz.
